İsrailin İrana təşkil etdiyi hücumlarla başlayan iki ölkə arasındakı gərginlik qarşılıqlı raket hücumları ilə davam edir. Ballistik raketlərin və hava hücumundan müdafiə sistemlərinin böyük rol oynadığı toqquşmalarda indiyə qədər hər iki ölkədən çox sayda insan həyatını itirib.
İran və İsrail arasındakı qarşıdurmalar səbəbilə ölkələrin malik olduğu hava hücumundan müdafiə sistemləri, qanadlı və ballistik raket imkanları yenidən gündəmə gəlib.
Ötən gün Türkiyədə keçirilən Nazirlər Kabineti iclasında gündəmlə bağlı qiymətləndirmələr aparan Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan “Orta və uzun mənzilli raket ehtiyatlarımızı son hadisələr fonunda çəkindiricilik səviyyəsinə çatdıracaq istehsal planları hazırlayırıq. İnşallah çox uzun olmayan bir müddət içində heç kimin bizə qarşı çıxmağı belə gözə ala bilməyəcəyi bir müdafiə qabiliyyətinə sahib olacağıq” açıqlaması ilə Türkiyənin bu sahədəki qətiyyətini bir daha ortaya qoydu.
TAYFUN hipersəs sürətinə çatır
Türkiyə Müdafiə Sənayesi Komitəsinin (MSK) dəstəyi ilə ROKETSAN tərəfindən istehsal edilən milli raketlər Türkiyənin müdafiəsində mühüm rol oynayır. Bu raketlər arasında ön plana çıxan quru sistemlərindən TAYFUN raketi 280+ kilometr mənzillə xidmət göstərir. TAYFUN hipersəs sürətə çatan sürəti sayəsində hava hücumundan müdafiə sistemi təhdidlərindən təsirlənmir. Raket, aşağı ətraf mühit həssaslığı sayəsində gecə və gündüz olmaqla bütün hava şəraitlərində fəaliyyət göstərə bilir.
280 kilometr mənzilə sahib BORA raketi döyüş sahəsi daxilindəki strateji hədəflər üzərində təsirli atəş gücü yaradır. Hədəf növləri arasında artilleriya və hava hücumundan müdafiə sistemləri, radar mövqeləri, komanda-idarəetmə və rabitə sistemləri, logistik obyektlər, cəmləşmə bölgələri, yüksək dəqiqliklə müəyyən edilmiş hədəflər yer alır. BORA ROKETSAN istehsalı BORA Silah Sisteminə aid 8x8 Taktiki Təkərli Nəqliyyat Vasitəsi və ROKETSAN Yaylım Atəşli Reaktiv Sistem (YARS) üzərindən atılır.
TRG-300 raketi yüksək dəqiqlik və dağıdıcı gücü sayəsində 20-120 kilometr mənzil aralığındakı yüksək prioritetli hədəflər üzərində intensiv və təsirli atəş gücü yaradır. Ən uzaq hədəfinə belə 5 dəqiqədən daha az müddətdə çata bilən TRG-300 raketləri kritik hədəflərin sürətli şəkildə nəzarət altına alınmasına imkan verir.
TRG-230 raketi yüksək dəqiqlik və dağıdıcı gücü sayəsində 20-70 kilometr mənzildəki strateji hədəfləri nəzarət altına ala bilir. Hədəf növləri arasında sabit quru hədəfləri, kütləvi canlı qüvvə və fürsət hədəfləri yer alan TRG-230 raketi xərci baxımından səmərəliliyi ilə seçilir.
TRG-230 raketlərində opsional olaraq təqdim edilən lazer tuşlayıcılı başlıq sayəsində hədəf yerdən və ya havadan işarələnərək dəqiq hədəflər mülki zərər yaratmadan zərərsizləşdirilə bilir. 70 kilometr mənzilə sahib olan bu raketin hədəf növləri arasında artilleriya və hava hücumundan müdafiə sistemləri, radar mövqeləri, komanda-idarəetmə və rabitə sistemləri, logistik obyektlər və cəmləşmə bölgələri yer alır.
Bir çox ölkə tərəfindən istifadə edilən 122 millimetrlik raketlərin atıldığı YARS-lardan atıla bilən TRG-122 raketləri 10-28 kilometr mənzil aralığındakı hədəfləri təsir altına ala bilir. Ətrafda sıx mülki elementlərin olduğu əməliyyat şəraitində raket atışlarının mümkün olmadığı hallarda TRG-122 raketləri yüksək dəqiqliklə arzu olunmayan zərərin qarşısını alır.
TRLG-122 raketi 8-28 kilometr mənzillə ətalətli yönləndirmə üsullarından istifadə edərək hədəf bölgəsinə yaxınlaşa bilir və terminal mərhələdə lazer tuşlayıcı başlıqdan istifadə edərək nöqtə dəqiqliyində zərbə imkanı yaradır.
ÇNRA YARS 10-280 kilometr mənzil aralığında kritik hədəflərin düzgün və vaxtında atəş altına alınmasına imkan verir. Hədəf növləri arasında artilleriya və hava hücumundan müdafiə sistemləri, radar mövqeləri, komanda-idarəetmə və rabitə sistemləri, logistik obyektlər, cəmləşmə bölgələri və yüksək dəqiqliklə müəyyən edilmiş hədəflər yer alır.
TR-107 və TR-122 artilleriya raketləri gecə-gündüz, hər cür əməliyyatda düşmən hədəflərini məhv etmək, zərərsizləşdirmək və ya nəzarət altında saxlamaq üçün lazım olan zaman və məkanda fasiləsiz atəş dəstəyi təmin edir. Oxşarları ilə müqayisədə TR-107 raketi artırılmış mənzil üstünlüyünə malikdir.
Yüksək məhsul keyfiyyəti, yüksək etibarlılıq səviyyəsi və aşağı mühit həssaslığına malik TR-122 və TRB-122 raketləri bir çox YARS-lardan atıla bilir. Əməliyyat elastikliyi, sürətli mövqe dəyişdirmə və atəş gücünün tez yönləndirilə bilməsi üçün 107 və 122 millimetrlik raketlərin 20 ədəd raketdən ibarət pod konfiqurasiyaları da mövcuddur.
T-107/122 YARS gecə-gündüz, hər cür hava və ərazi şəraitində, yüksək prioritetli hədəflərə qarşı manevr bölmələrinə intensiv və təsirli atəş dəstəyi verən silah sistemi olaraq ön plana çıxır. T-107/122 YARS bataryası malik olduğu tapşırıq dəstəkləyici vasitələr ilə müstəqil tapşırıqları yerinə yetirə bilir.
Paraşütlü TR-122 millimetrlik raketdə ənənəvi döyüş başlıqları yerinə siqnal pozucu, kameralı başlıqlar və ya digər xüsusi təchizatlar faydalı yük olaraq yerləşdirilir. Hədəfə yaxın müəyyən bir yüksəklikdə raketin ön hissəsi mühərrik hissəsindən ayrılaraq faydalı yük paraşüt sistemi vasitəsilə aşağıya doğru süzülür. Raketin mənzili 36 kilometrə qədərdir.
“Kara ATMACA” “yer-yer” tipli qanadlı raket sistemi taktiki təkərli quru vasitəsi üzərindən atıla bilən, strateji quru hədəflərinə qarşı istifadə olunması planlaşdırılan, radioelektron mübarizəyə qarşı davamlı qanadlı raket olaraq ön plana çıxır. 280 kilometr mənzilə sahib bu raketin hədəf növünü sabit quru hədəfləri təşkil edir.
TANOK 120 millimetrlik Lazer Tuşlamalı Tank Topu Sursatı tanklar və digər lüləli silahlarda istifadə edilən ənənəvi artilleriya sursatına alternativ olaraq döyüş meydanında yüksək effektivlik, dəqiqlik və xərc baxımından sərfəli bir həll təqdim etmək məqsədi daşıyır. Bu sursatın 6 kilometrdən artıq mənzili var.
UMTAS/LUMTAS-GM Uzun Mənzilli Tankəleyhinə Raket Sistemi birbaşa görüş xəttində olmayan hədəflərə qarşı düşmənə yaxınlaşmadan və aşkar edilmədən təsirli olma xüsusiyyətinə malikdir. 15 kilometr (quru platforması) və 20 kilometr (hava platforması) mənzili olan UMTAS/LUMTAS-GM həm müdafiədə, həm də hücumda düşmənə qarşı gözlənilməz zərbə üstünlüyü yaradır.
Sistem bu xüsusiyyəti ilə səngər arxasından istifadə edilə bilir. UMTAS/LUMTAS-GM-in istilik görüntüləmə (IIR) və yarı aktiv lazer tuşlamalı (YAL) olmaqla iki konfiqurasiyası mövcuddur.
OMTAS Orta Mənzilli Tankəleyhinə Silah Sistemi döyüş meydanındakı zirehli təhdidlərə qarşı təsirli orta mənzilli tank əleyhinə sistem olaraq ön plana çıxır. 4 kilometr mənzilə sahib bu sistem istilik görüntüləyici başlıq sayəsində gecə-gündüz və hər cür hava şəraitində fəaliyyət göstərə bilir.
L-OMTAS Lazer Tuşlamalı Orta Mənzilli Tankəleyhinə Silah Sistemi zirehdeşici tandem döyüş başlığı ilə döyüş meydanındakı zirehli hədəflərə qarşı təsirli lazer yönləndirmə qabiliyyətinə malikdir. 5,5 kilometr mənzilə sahib sistem hədəfə atışdan əvvəl və ya sonra kilidlənə bilir, sabit və hərəkətli hədəflərə qarşı effektivdir. Öz üçayaqlı platformasından atılan L-OMTAS quru platformalarına açıq və ya qapalı qüllə inteqrasiyası ilə də istifadə edilə bilir.
Qısa Mənzilli Tankəleyhinə Silah – KARAOK üzərində yerləşən istilik görüntüləyici başlıq sayəsində gecə-gündüz fəaliyyət göstərə bilən portativ raket sistemi olaraq seçilir. 2,5 kilometr mənzili olan bu silahın hədəf növləri arasında sabit və hərəkətli hədəflər, tanklar, zirehli vasitələr, döyüş texnikaları və beton səngərlər yer alır.
Taktiki Raket Silah Sistemi KMC-U yüksək hərəkət qabiliyyəti, 360 dərəcə fırlanma xüsusiyyəti və vasitə içindən idarə olunan stabilizator qüllə sistemi ilə həm dayanaraq, həm də hərəkət halında atış nəzarət qabiliyyətinə malikdir. KMC-U daşıdığı istilik və lazer yönləndirməli raketləri ilə yüksək dəqiqlik və dağıdıcı gücə malik bir sistem olaraq ön plana çıxır.
105/155 millimetrlik haubitsa sursatları üçün nəzərdə tutulan Məsafə Düzəliş Dəsti (MDK) idarə olunmayan artilleriya mərmilərinin standart başlıqları əvəzinə istifadə oluna bilən və yayılmanı məsafədə 50 metrə qədər azaldan çoxfunksiyalı başlıq xüsusiyyətinə malik yönləndirmə modulu kimi önə çıxır. MDK-nın qurulmuş məlumat ötürmə infrastrukturu sayəsində havada eyni anda bir neçə mərmi izlənə bilir və onlara idarəetmə komandaları göndərilə bilir.
Lazer Tuşlamalı Mini Raket Sistemi – METE hədəfi dəqiqliklə vura bilən, 50 santimetr uzunluğunda və 40 millimetr diametrindədir. Hibrid əməliyyat mühiti və konvensional müharibə şəraitində istifadə edilmək üçün hazırlanmış METE lazer yönləndirməli mini raket sistemi olaraq diqqət çəkir.
Hava sistemləri
ROKETSAN tərəfindən istehsal olunan hava sistemləri arasında yer alan 250 kilometr mənzilli Stand-Off Sursatı (SOM) döyüş sahəsinin dərinliyində intensiv şəkildə qorunan quru və dəniz hədəflərinə qarşı hava hücumundan müdafiə raket sistemlərinin mənzili xaricində, havadan yerə/səthə istifadə olunan qanadlı raket kimi ön plana çıxır.
TEBER Tuşlama Dəsti MK-81 və MK-82 Ümumi Təyinatlı Bombaların dəqiqliklə hədəfi vurma qabiliyyətini artırmaq məqsədilə inteqrasiya olunan yüksək dəqiqlikli tuşlama dəsti olaraq xidmət göstərir. Döyüş təyyarələri və Pilotsuz Uçuş Aparatları (PUA) vasitəsilə yerüstü hədəflərə qarşı istifadə olunur. Sabit hədəflərlə yanaşı, hərəkətli hədəflərə qarşı da yüksək dəqiqliklə zərbə endirə bilən TEBER Tuşlama Dəstinin yaxınlaşma sensoru seçimi də mövcuddur.
LAÇİN görüntüləyici infraqırmızı axtarıcı başlıq və taktiki məlumat bağlantısı ilə sabit və hərəkətli hədəflərə qarşı istifadə edilə bilən ağıllı tuşlama dəsti kimi tanınır. Pilot tərəfindən “man-in-the-loop” prinsipi ilə istifadə edilə bilən LAÇİN MK-82 Ümumi Təyinatlı Bombalarla uyğun işləyir. LAÇİN-in təyyarədən 90 kilometr, PUA-dan isə 50 kilometr mənzili mövcuddur.
İHA-230 “hava-yer” tipli supersəs raket psixoloji müharibə elementi baxımından düşmənin hava hücumundan müdafiə təhdidlərindən uzaq qalmaqla hədəfi təsir altına alma imkanı yaradır. Raketin mənzili 150 kilometrə çatır, bu göstərici İHA-122 Havadan Yerə Balistik-Süpersəs Raketdə isə 55 kilometr olaraq qeyd olunur.
MAM-T Ağıllı Sursatı havadan yerə (dəniz və ya quru hədəflərinə qarşı) istifadə olunan, yüksək dağıdıcı gücə malik ağıllı sursat növü olmaqla, PUA və yüngül hücum təyyarələrinin kritik missiyaları üçün hazırlanıb. 30 kilometr və daha artıq mənzili olan MAM-T sabit və hərəkətli hədəflərə qarşı müxtəlif döyüş başlıqları ilə istifadə oluna bilir.
MAM-T IIR Ağıllı Sursatı görüntüləyici infraqırmızı axtarıcı başlıq (IIR) ilə yönləndirilən, havadan yerə istifadə oluna bilən, PUA və sabit qanadlı platformalara inteqrasiya edilə bilən sursat sistemi kimi tanınır. 65 kilometr və daha artıq mənzilə malik MAM-T IIR sabit/açılan qanad strukturu və təkmilləşdirilmiş yeni axtarıcı başlığı ilə çətin ətraf mühit şərtlərində belə istifadəçinin imkanlarını artırır və ikiqat mənzili ilə daha geniş əməliyyat sahəsində üstünlük təmin edir.
MAM-L Mini Ağıllı Sursatı havadan yerə (dəniz və ya quru hədəflərinə qarşı) süzülmə ilə istifadə olunan, yüngül çəkili, müxtəlif döyüş başlığı növləri ilə geniş hədəf spektrinə qarşı effektiv, sabit və hərəkətli hədəflərə qarşı yüksək dəqiqliklə zərbə endirə bilən yarı-aktiv lazerlə yönləndirilən sursat kimi seçilir. MAM-L-in mənzili 15 kilometrdir.
MAM-L IIR Sursatı görüntüləyici infraqırmızı (IIR) ilə yönləndirilən, havadan yerə istifadə oluna bilən, çox məqsədli döyüş başlığı variantlarına malik, PUA və sabit qanadlı platformalara inteqrasiya oluna bilən sursat sistemidir və 25 kilometr mənzili ilə seçilir.
MAM-C Mini Ağıllı Sursatı havadan yerə (dəniz və ya quru hədəflərinə qarşı) istifadə olunan, yüngül çəkili, açıq sahədəki şəxsi heyət, nəqliyyat vasitələri və digər səth hədəflərinə qarşı istifadə olunan yarı-aktiv lazerlə yönləndirilən silah sistemi olaraq tanınır. MAM-C-nin mənzili 8 kilometrdir.
Uzun Mənzilli Tank Əleyhinə Raket Sistemi (UMTAS) hücum helikopterlərində istifadə üçün hazırlanmış, dəqiq yönləndirmə qabiliyyətinə malik tank əleyhinə raket sistemi kimi diqqət çəkir. İnfraqırmızı görüntüləyici axtarıcı başlığı sayəsində gecə-gündüz və hər cür hava şəraitində fəaliyyət göstərə bilən raketin mənzili 8 kilometrdir.
Lazer Yönləndirməli Uzun Mənzilli Tank Əleyhinə Raket Sistemi (L-UMTAS) hücum helikopterlərindən istifadə üçün hazırlanmış, dəqiq istiqamətləndirmə sisteminə malik tank əleyhinə raket kompleksi kimi fəaliyyət göstərir. Lazer yönləndirmə xüsusiyyəti və zirehdələn tandem döyüş başlığı L-UMTAS raketini sabit və hərəkətli hədəflərə qarşı effektiv silah sisteminə çevirir. 8 kilometr mənzilə malik bu raket hədəfə atışdan əvvəl və ya sonra kilidlənə bilir.
CİRİT Lazer Yönləndirməli Raket quru, dəniz və hava platformalarından yüngül zirehli və ya zirehsiz, sabit və hərəkətli hədəflərə qarşı yüksək dəqiqlikli və xərci səmərəli həll kimi ön plana çıxır. Yeni nəsil raket olan CİRİT yönləndirilməyən 2,75 raketlərlə tam istiqamətləndirilmiş tank əleyhinə raketlər arasındakı taktiki boşluğu doldurmaq məqsədilə hazırlanıb və 8 kilometr mənzili mövcuddur.
ALPAGUT gecə və gündüz əməliyyat apara bilən, 60 kilometr mənzili ilə hərəkətli və ya sabit quru, dəniz hədəflərinə, radar və rabitə sistemlərinə, yüngül zirehli quru və ya dəniz platformalarına, komanda mərkəzi kimi kritik obyektlərə, şəxsi heyətə və fürsət hədəflərinə qarşı effektiv güc yaradır.
Əlbəttə! Aşağıda mətni olduğu kimi və dəqiq hərbi terminologiya ilə Azərbaycan dilinə tərcümə edirəm. Silah və sistem adları orijinal formada saxlanılıb:
Dəniz sistemləri
BARBAROS Sahil Mühafizə Sistemi sahil müdafiə konsepsiyasına uyğun mobil vasitə batareyası strukturu daxilində inteqrasiya olunmuş ATMACA və ÇAKIR qanadlı raketləri ilə vəzifə yerinə yetirə bilən sahil mühafizə sistemi kimi ön plana çıxır. BARBAROS batareya strukturu daxilində yer alan Buraxılış Vasitəsi və Komanda İdarəetmə Vasitəsi ilə vəzifə planlaya bilmək qabiliyyətinə malikdir və mərkəzi bir yuxarı elementə/döyüş idarəetmə sisteminə inteqrasiya edilə bilir.
Gəmiəleyhinə raket olan ATMACA, suüstü gəmilərə qarşı istifadə edilə bilən, sualtı vasitələrə, sabit buraxılış qurğularına və taktiki təkərli platformalara inteqrasiya oluna bilən, 250 kilometr mənzilli, radar tərəfindən çətin aşkarlanması və yüksək hədəf dəqiqliyi ilə seçilən qanadlı raket kimi diqqət çəkir.
ÇAKIR qanadlı raketi müxtəlif platformalara çoxsaylı daşıma qabiliyyəti ilə inteqrasiya oluna bilən, çətin aşkarlanma və yüksək hədəf dəqiqliyinə malik yeni nəsil qanadlı raket kimi ön plana çıxır. Raketin havadan buraxılan versiyası 150 kilometr, yerüstü platformalardan buraxılan versiyası isə 100 kilometrdən artıq mənzilə malikdir.
50+ km mənzilli AKYA Yeni Nəsil Ağır Sinif Torpedo tamamilə milli imkanlarla hazırlanmış, sualtılardan müxtəlif sinif sualtı və suüstü hədəflərə qarşı istifadə edilə bilən yeni nəsil ağır sinfə məxsus torpedo kimi tanınır. AKYA yüksək sürət, uzun mənzil, aktiv/passiv sonar başlığı, daxili və fiber-optik kabel üzərindən xarici idarəetmə xüsusiyyətlərini özündə cəmləşdirir.
ORKA Yeni Nəsil Yüngül Sinif Torpedo tamamilə milli imkanlarla inkişaf etdirilmiş, suüstü platformalar və hava vasitələrindən atıla bilən, sualtı hədəflərə qarşı istifadə edilə bilən yüngül sinfə məxsus torpedo kimi seçilir. ORKA yüksək sürət, aktiv/passiv sonar başlığı ilə hədəf aşkarlanması və daxili idarəetmə funksiyası ilə 15 kilometr mənzilə çata bilir.
TEMREN TEMREN Uzun Mənzilli Tank Əleyhinə Raketlərinin “Seahawk” helikopterlərinə inteqrasiyası və raket təchizatı layihəsi kimi tanınır. Raketin mənzili isə 8 kilometrdir.
Sualtı Hücumlara Qarşı Mübarizə (DSH) Raket və Buraxılış Sistemi sualtı hədəflərə qarşı hazırlanmış, 1000-2000 metr mənzildə və 15-300 metr dərinlik aralığında istifadə oluna bilən, suüstü platformanın silah idarəetmə sistemi və sonar sistemi ilə inteqrasiya olunmuş, avtomatik yönləndirmə qabiliyyətinə malik sistem kimi qiymətləndirilir.
Hava hücumundan müdafiə sistemləri
SİPER Uzun Mənzilli Regional Hava və Raketdən Müdafiə Sistemi sülh və böhran dövründə effektiv çəkindiricilik təmin edəcək, müharibə zamanı düşmənin hava ilə hərəkət edən hədəf, qanadlı raket və havadan yerə sursat hücumlarını məhdudlaşdırmaq, gecikdirmək və ya zərərsizləşdirmək (məhv etmək) yolu ilə dost birliklərin davamlılığını təmin etmək üçün hazırlanıb.
Sistem strateji və iqtisadi obyektləri düşmənin hava hücumlarından qoruyacaq və birgə əməliyyatların daha əlverişli şərtlərdə icrasına imkan verəcək şəkildə fəaliyyət göstərir. SİPER “Ürün-1” 100 kilometr, SİPER “Ürün-2” isə 150 kilometrdən artıq təsir məsafəsinə malikdir.
HİSAR hava hücumundan müdafiə raketləri, hərbi baza, liman, obyekt və birliklərin hava təhdidlərindən qorunması məqsədilə sabit və fırlanan qanadlı təyyarələrə, qanadlı raketlərə, havadan yerə atılan raketlərə və PUA-lara qarşı istifadə olunan hava hücumundan müdafiə raket ailəsi kimi xidmət edir. HİSAR-A+ 15 kilometrdən artıq, HİSAR-O isə 25 kilometr mənzilə malikdir.
BURÇ Mobil Hava Hücumundan Müdafiə Sistemi (MHSS) yüksək atəş gücünü (SUNGUR raketi və 20/30 mm toplar) aktiv və passiv sensorlarla birləşdirərək, indiki və gələcək döyüş sahəsindəki hava təhdidlərinə qarşı ələ keçirmə üçün lazım olan dinamik imkanları təmin edən, xərci optimallaşdırılmış yeni nəsil hava hücumundan müdafiə sistemi kimi seçilir.
Döyüş meydanında və arxa bölgələrdə yerləşən hərəkətli/sabit birlik və obyektlərin qısa mənzilli hava müdafiəsində istifadə edilən çiyindən atılan hava hücumundan müdafiə raket sistemi olan SUNGUR 8 kilometrdən artıq mənzilə malikdir. SUNGUR Hava Hücumundan Müdafiə Raket Sistemi, eyni zamanda müxtəlif platforma inteqrasiyalarına uyğun şəkildə dizayn edilib.
LEVENT Yaxın Hava Hücumundan Müdafiə Raket Sistemi dəniz vahidlərinə təhlükə yaradan təyyarə, helikopter, PUA, səthə yaxın və ya yüksək hündürlükdə hərəkət edən, subsəs/supersəs sürətə və aşağı radar əks olunma sahəsinə malik idarəolunan mərmiləri zərərsizləşdirə biləcək sistem kimi diqqət çəkir.
LEVENT radioelektron müdaxilələrə qarşı dayanıqlı, suüstü platformalarda çoxsaylı dəqiq zərbəli mərmi daşımaq və atmaq imkanına malik buraxılış sisteminə və yüksək manevr qabiliyyətinə sahib qısa mənzilli, hər hava şəraitində işləyə bilən, üzərində radar və EOS sistemi ilə hədəf aşkarlanması, izlənməsi, qiymətləndirilməsi, hədəfə qarşı əməliyyat və məhv etmə vəzifələrini yerinə yetirə bilən havadan müdafiə raket sistemi kimi istifadə olunur.
ALKA Yönləndirilmiş Enerji Silah Sistemi (YESS) asimmetrik təhdidlərin Elektromaqnit Qarışdırma Silahı (EKS) ilə qarşısının alınması (soft kill) və Lazer Silahı (LS) ilə məhv edilməsi (hard kill) imkanlarını təmin edən ikiqat təbəqəli çox yaxın məsafəli hibrid hava müdafiə sistemi kimi önə çıxır. Sistemin mənzili 2,5 kVt gücdə 750 metr, 5 kVt gücdə isə 1500 metr olaraq məlumdur.
MiDLAS Milli Şaquli Buraxılış Sistemi idarə olunan mərmiləri (İM) göyərtə altında konteynerli formada saxlayan, gəmi döyüş idarəetmə sistemi vasitəsilə aldığı komanda ilə müxtəlif İM tiplərini isti və ya soyuq buraxma üsulları ilə buraxa bilən, müxtəlif sektorlarında eyni anda səthdən havaya, səthdən səthə, səthdən quruyadək və torpedo tipli İM-ləri saxlayan və bu İM-ləri müxtəlif hədəflərə tək-tək və ya ardıcıl şəkildə buraxa bilən, gəmi və heyət təhlükəsizliyi üçün lazım olduqda önləyici və izolyasiyaedici təhlükəsizlik tədbirləri görən elektromexaniki buraxılış sistemi kimi seçilir.
Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az
